Iedere hond of kat kan op een bepaald moment last krijgen van vlooien en/of teken. Het zijn vervelende parasieten die voor veel verschillende gezondheidsproblemen bij uw huisdier kunnen veroorzaken. Het is daarom van belang uw huisdier goed te behandelen om ze te beschermen tegen deze vervelende ongenode gasten. Om te begrijpen hoe u uw dier het beste kunt behandelen is het van belang te begrijpen wat vlooien en teken precies zijn.

Vlooien

Vlooien vallen onder de groep van insecten. Er zijn zo’n 2500 vlooiensoorten beschreven en allemaal zijn ze gespecialiseerd in het parasiteren van gewervelde dieren. In Nederland en België zijn zo’n 50 verschillende soorten gevonden. Vlooien overleven alleen wanneer ze in de buurt van dieren met lichaamsbeharing of een verenkleed leven. Ze hebben zich gespecialiseerd in bloed zuigen bij zoogdieren en vogels. Vlooien leven niet vast op een gastheer, het dier waarop de vlo bloed zuigt, maar verlaten de gastheer weer na de bloedmaaltijd. Hierin lijken ze sterk op teken, waaraan ze echter niet verwant zijn.

In Nederland is de Ctenocephalides felis (kattenvlo) de meest voorkomende vlo, deze kan ook zowel mensen als honden als gastheer gebruiken. De C. canis (hondenvlo) en Pulex irritans (mensenvlo) komen nog zelden in West-Europa voor. Veel vlooiensoorten hebben zich gespecialiseerd in een bepaalde diersoort, maar kunnen ook op andere gastheren (een tijd) overleven.

Voortplanting van vlooien

Vlooien vallen onder de groep holometabole insecten, dit houdt in dat ze een volledige metamorfose ondergaan tijdens hun ontwikkeling. Wanneer de larve uit het ei kruipt lijkt hij dus totaal nog niet op een volwassen vlo. Door middel van 2 vervellingen wordt de larve steeds groter, aan het einde van het derde larve stadium vindt er een verpopping plaats. Net als bij rupsen/vlinders komt er na de verpopping het volwassen stadium tevoorschijn. De paring van twee volwassen vlooien verloopt snel, de dieren zitten op elkaar, waarbij de geslachtsorganen contact maken. Na de bevruchting van de eitjes worden ze vrijwel direct afgezet, waarbij de eitjes licht plakkerig zijn. Na enkele uren zijn vrijwel alle eitjes van de gastheer afgevallen om zich te gaan ontwikkelen in de omgeving van de gastheer. De snelheid waarmee de ontwikkeling van de vlo plaatsvindt is sterk afhankelijk van de omgevingstemperatuur en luchtvochtigheid. In de regel geldt hoe warmer en vochtiger, hoe sneller de ontwikkeling.

Gastheren en voedsel

Volwassen vlooien voeden zich met het bloed van gastheren. Het is wel noodzakelijk dat de gastheer een nest maakt, zoals vogel, muizen, egels, dassen, haasachtigen, honden, katten en mollen doen. Vlooien kunnen wel gevonden worden bij andere dieren zoals hoefachtigen, maar omdat zij geen nest maken, kunnen de vlooien niet op deze dieren overleven. De hiervoor genoemde mensenvlo, is vermoedelijk van oorsprong een vlo die bij varkenachtigen voorkomt, er is geen vlooiensoort die zich specifiek op de mens heeft gespecialiseerd.

De larven van vlooien zijn nog niet in staat om bloed te zuigen en leven daarom van ander organisch materiaal. Volwassen vlooien kunnen het opgezogen bloed niet volledig verteren, hun uitwerpselen dienen dan ook als voedsel voor de larven.

Gevaren voor de gezondheid

Vlooien kunnen allerlei ziektes bij zich dragen doordat ze op allerlei verschillende dieren bloed zuigen. Ziektekiemen die ze met zich meedragen zijn bijvoorbeeld lintwormen en bacteriën. De grootste pestepidemieën zijn dan ook veroorzaakt doordat vlooien een bacterie die pest veroorzaakt (Yersinia pestis) van de rat op de mens heeft overgedragen. 

Teken

Teken zijn kleine spinachtige diertjes die nauw verwant zijn aan de mijten. Net als vlooien leven teken van het bloed van gewervelde dieren. Tijdens de maaltijd bijten ze zich vast in de huid, na enige uren tot dagen laten ze zich weer los. Teken zijn te vinden in struikgewas, op bomen en in het gras, te wachten tot er een geschikte gastheer voorbij komt. Doordat ze erg efficiënt met hun energie omgaan kunnen teken wel een jaar overleven zonder te eten. Wanneer de teek een geschikte gastheer heeft gevonden, loopt hij enige minuten rond om een goed plek te vinden waar hij zich kan vastbijten. Alle tekensoorten leven van bloed van reptielen, vogels en/of zoogdieren.

In Nederland en België komen slechts een paar verschillende tekensoorten voor, waarvan de meeste zich gericht hebben op bepaalde diersoorten. Een aantal van de soorten heeft minder sterk een voorkeur en gedijt op meerdere soorten gastheren.

 

Voortplanting van de teek

Ook tijdens de ontwikkeling van de teek, maakt hij meerdere stadia door. Tijdens de ontwikkeling doorloopt de teek naast een nimf- ook een larvestadium door. Wanneer een teek net uit het ei komt, is dit een larve. Een larve heeft slechts zes in plaats van acht poten, na de eerste vervelling verschijnen ook de laatste twee poten en is de teek in het nimfstadium. Na nog een vervelling is de teek volwassen en kan hij zich gaan voortplanten. De ontwikkeling van een teek duurt meestal verscheidene jaren, afhankelijk van de omstandigheden.

Wanneer een teek volwassen is gaat hij op zoek naar een laatste bloedmaaltijd en een partner.  Een vrouwtje zet tot wel de helft van haar lichaamsgewicht om in eitjes en kan duizenden eieren tegelijk afzetten, hierna sterft zij. 

Gastheren en voedsel

In ieder stadium heeft de teek bloed nodig, in totaal heeft een teek dus drie gastheren nodig om te overleven en zich voort te kunnen planten. Dit hoeven geen gastheren van dezelfde diersoort te zijn, dit is dan de potentieel gevaarlijkste ontwikkeling die een teek kan doormaken. Door op drie verschillende gastheren te parasiteren is er de meeste kans dat er een ziekte van de ene op de andere gastheer wordt overgedragen. Dieren waarop een teek kan parasiteren zijn onder andere reptielen, vogels en zoogdieren als knaagdieren, hoefdieren, katten, honden, vleermuizen en mensen.

Gevaren voor de gezondheid

Een beet van een teek kan verschillende ziektes overbrengen, zoals de ziekte van Lyme, FSME en het alfa-gal syndroom. Ongeveer 1 tot 2% van de tekenbeten resulteert in de ziekte van Lyme, daarmee is dit de meest voorkomende ziekte bij mensen veroorzaakt door een tekenbeet. De kans op besmetting met Lyme wordt sterk verminderd wanneer de teek binnen 24 uur na het vastbijten wordt verwijderd. Zoals bij de mens een rode kring rondom de tekenbeet kan ontstaan, is dit echter niet het geval bij een huisdier. Bij een huisdier is het meest voorkomende symptoom ontsteking van gewrichten. Maar ook koorts, verlies van eetlust, uitdroging, sloomheid en gezwollen lymfklieren kunnen symptomen zijn van de ziekte van Lyme.

Behandeling tegen vlooien en teken

Door alle ongemakken die vlooien en teken met zich mee kunnen brengen is het erg belangrijk om uw huisdier te beschermen tegen deze vervelende parasieten. Daarbij is preventie de beste vorm van bescherming.

Vooral vlooien kunnen zich in de omgeving van de gastheer makkelijk verschuilen. Vlooien kunnen gemakkelijk overleven doordat ze veel tijd op honden en katten doorbrengen, waarbij ze in veel nieuwe omgevingen terechtkomen. Een schone omgeving houdt een vlo niet tegen om zich daar te nestelen, daarbij verspreiden vlooien zich erg snel doordat ze gemakkelijk van het ene naar het andere dier springen.

Ook bij teken is het van belang om het huisdier, alvorens een beet, te beschermen tegen de teken. Op deze manier wordt de kans het kleinst om ziektes, overgedragen door teken, te verspreiden.

Maar welke middelen zijn dan nodig om een vlooienplaag of tekenbeet voorkomen? Er is inmiddels heel erg veel onderzoek gedaan naar verschillende pesticiden om vlooien en teken te doden of af te weren voor ze zich kunnen voeden op de gastheer. Uit deze onderzoeken zijn veel synthetische middelen gekomen die allemaal een erg giftige werking op vlooien en teken hebben. Echter zit hier voor ons een nadeel aan, het is en blijft een giftige stof. Zo valt het veelgebruikte middel bij honden, permethrin, in Amerika onder de kankerverwekkende stoffen omdat het allerlei tumoren veroorzaakt tijdens studies met muizen. En ondanks alle onderzoeken die er gedaan moeten worden voor een dergelijk middel op de markt mag komen, zijn wij er geen voorstanders van om gifstoffen in of op onze huisdieren te gebruiken.

Maar wat moet u dan doen? Gelukkig zijn er ook een aantal natuurlijke middelen op de markt die een afwerende werking hebben op vlooien en teken. Voorbeelden hiervan zijn fenegriekpoeder en het natuurlijke middel STOP!.

Fenegriek is een kruid dat een sterke kerrie-achtige geur met zich meedraagt. Wanneer u meerdere keren per week dit aan uw hond of kat geeft, zal uw huisdier ook licht naar het kruid gaan ruiken. Deze geur wordt absoluut niet gewaardeerd door vlooien en teken, waardoor zij liever opzoek gaan naar een andere gastheer. Echter mag dit kruid niet gebruikt worden bij schijnzwangerschap en niet aan drachtige of zogende teven.

Dan bestaat er ook nog het 100% natuurlijke product STOP! Animal Bodyguard Aromatherapie. Deze druppels zijn gemaakt van etherische oliën van 100% plantaardige afkomst. Dit middel is te gebruiken voor uw hond, kat, konijn, cavia, fret en hamster. Door de milde samenstelling is het zelfs te gebruiken bij zogende moederdieren, pups, kittens en senioren. De werking van de druppels wordt niet verminderd door zwemmen.

Teken en vlooien komen door zachte winters en verwarming binnenshuis niet alleen maar tijdens de zomermaanden voor, maar kunnen het hele jaar door actief zijn. Bescherm uw huisdier daarom het hele jaar door tegen deze ongenode gasten met een van deze natuurlijke middelen.

Naast de druppels beschikbaar voor op uw dier, zijn er sinds kort ook een natuurlijke shampoo en omgevingsspray tegen vlooien en teken verkrijgbaar van STOP!.

Heeft u echter al een vlooienplaag, dan is het wel raadzaam om een chemisch middel te gebruiken voor zowel uw dier als uw woonruimte, dit is vooralsnog de enige effectieve manier om van een vlooienplaag af te komen.

Vlooien- en tekenproblemen